Curso de Expert* Universitari* en Xestión e Innovación Cultural na Universidade de Santiago de Compostela (2022-23)

Sesión celebrada na sala circular do Auditorio de Galicia, coa avogada Marta Suárez-Mansilla, quen falou de dereitos de autor no contexto dixital, entre outras cuestións relacionadas con lexislación e cultura

Marco legal aplicado á xestión cultural. Con Marta Suárez-Mansilla

Sabemos todo o necesario sobre os dereitos de autor? Son iguais no ámbito presencial e material que na contorna dixital? E, sobre todo, é posible achegarse a estas cuestións dunha maneira pedegíxica e amena? Hoxe quedounos claro que si. E, por suposto, tamén aprendemos moito sobre Dereito, cultural e todas estas cuestións que, demasiadas veces, dan preguiza antes mesmo de afondar nelas.

A avogada e xestora cultural Marta Suárez-Mansilla foi a encargada de achegarnos a todas estas cuestións. A sesión, que se celebrou na sala circular do Auditorio de Galicia, comezou por un repaso á regulación pública das disciplinas artísticas -artes plásticas, sector editorial, escénics música e cine e audiovisual- e do ámbito laboral das profesionais destes sectores.

Dereitos de autor e propiedade intelectual

A sesión tiña como un dos seus eixos principais abordar a cuestión dos dereitos de autor. Marta compartiu connosco toda a casuística e normativa ao respecto, incluídas as coñecidas como licenzas libres, como Creative Commons, e á xestión destes dereitos na contorna dixital. Falamos tamén de autoxestión, de obrigas relacionadas co ámbito fiscal e, sobre todo, resolvemos moitas dúbidas!

Ademais, Marta deixounos un montón de información complementaria relacionada coa xestión dos famosos NFTs!

O Auditorio de Galicia

Como xa comentamos, a sesión celebrouse nunha das salas dispoñibles no Auditorio de Galicia, porque, antes de falar de dereito cultural, quixemos tamén coñecer de presto este espazo, así como a súa programación e xestión. O noso anfitrión foi o seu director-xerente, Xaquín López.

El explicounos que o Auditorio, máis alá de ser un contedor cultural, é un organismo autónomo local dependente do Concello de Santiago de Compostela. Este organismo ten a encomenda estatutaria da realización das actividades culturais da Concellería de Acción Cultural. Así, a marca Compostela Cultura está xestionada polo Auditorio de Galicia e funciona como elemento aglutinador e ferramenta de difusión das actividades culturais que organiza a institución municipal e que se celebran, ademais de no propio Auditorio, no Teatro Principal e na Zona C.

O Auditorio de Galicia ofrece programación regular de artes escénicas, oferta expositiva e tamén musical, xa que é a sede permanente da Real Filharmonía de Galicia dende o seu nacemento en 1996. E é, por tanto, onde a orquestra desenvolve os seus ensaios regulares e parte da súa axenda de concertos.

Foi, como vedes, unha tarde moi completa e ben interesante!

A conexión co cliente e cos públicos, con Beatriz Fontán, e estratexias comerciais no sector privado, con Álvaro Pérez e Nacho Fungueiriño.

Por Nacho Grueiro

Nesta primeira parte de clase afondamos no patrocinio e mecenado da man de Beatriz Fontán, docente e titora do Curso. Facendo especial fincapé no que pasaba antes da covid e despois da covid cos patrocinios. Antes da covid as empresas que patrocinaban cultura eran as grandes industrias e empresas de gran tamaño, e facíano buscando unha responsabilidade social corporativa, mellorar a sua reputación e crear un sentimento de
marca. Pero tiñan problemas de coincidencias de públicos coa cultura, así como un dificil retorno ante tanto coste dos proxectos.
Despois da covid as empresas comezan a interesarse máis polo markenting de proximidade, e sobre todo, a creación e co-creación de contidos para alimentar as suas redes socials nunha época que vivimos de necesidade constante de creación de contido. As empresas con esto buscan:

  • Retorno
    • Imaxe corporativa e de marca
    • Contribución á construción da reputación empresarial
    • Obtención dun beneficio económico
  • Compromiso social
    • Supón unha avantaxe competitiva.
    • Responsabilidad Social Empresarial. apoiando unha actividadeprofesional socio-cultural REAL
  • Comunidade
    • Aumenta o valor da marca dentro dunha comunidade específca.
    • Favorece o compromiso ou engagement.
  • Contidos experienciais
    • Recoñecemento da marca a partirde feitos, accións e experiencias.
    • Material para alimentar os mediosconvencionais e non convencionais.
    • Favorece a difusión por parte dosconsumidores multicanais
  • Proximidade
    • Coincidencia Territorial
    • Proximidade aos clientes potenciais da marca
  • Infoxicación
    • Resulta máis económico que unha campaña de comunicaciónconvencional, en medios máis masifcados onde é máis fácilpasar desapercibidos.

Os principais medos á hora de patrocinar por parte dunha empresa son:

  • Descoñecemento do ecosistema da Cultura
  • Non indentifcación de oportunidades
  • Difcultades para a activación do patrocinio
  • Efecto espazo e tempo
  • Integración do patrocinio dentro do plan de comunicación global da marca
  • Métodos de avaliación complicados

O final da clase facemos un exercicio colectivo no que buscaremos a mellor maneira e os pasos a seguir para conseguir un patrocinio. sacando as seguintes conclusións:

1. Identificación dos valores do proxecto
2. Buscar marcas interesadas en patrocinar
3. Argumentario e puntos de encontro
4. Cita coa entidade patrocinadora
5. Establecemento win-win
6. Co-creación da proposta
7. Alimentar a relación
8. Avaliar
9. Renovar patrocinio

 

Conversa aberta sobre estratexias comerciais dende o sector privado

A segunda parte da aula centrouse nas estratexias comerciais dende o sector privado, da man de Álvaro Pérez, de Ainé Producións e presidente da Acadamia Galega do Audiovisual, e Nacho Fungueiriño, da cooperativa Culturactiva.

Na primeira parte da conversa tanto Nacho coma Álvaro danos unha visión xeral do funcionamento das dúas entidades, a súa maneira de traballar, a maneira de crear e co-crear os seus proxectos.
Culturaactiva nacida a traves dos festivais Cultura Quente e FestiClown adicase princiaplemte a a xestión e distribución tanto musical como teatra´l de proxectos tanto propios como alleos que estén acorde cos valores que a empresa ten.

Para a selección dos contidos dos proxectos que van facer fan fincapé en tres principais valores que teñen os proxectos que intentan vender que son precio, calidade e novidade. Sendo necesario un coñecemento actual do sector no que se encontran.

Tamén lle dan unha gran importancia á relación co cliente e monitorizar con eles os proxectos que están a facer. AINE é a única empresa de teatro comercial de Galicia, representando esto sobre un 70% do seu volume de negocio. Todos os seus contidos e obras son en Galego e son das poucas que están comezando a exportar teatro en Galego a outras comunidades autónomas.
As súas claves de éxito son rincipalmente dúas: moita xeración de contidos de calidade referentes os seus proxectos. Esto consígueno rodeándose de profesionais tanto de foto,vídeo ou rrss.
Estudio de públicos a través das ferramentas de ticketing e promoción dos seus eventos utilizando ferramentas de publicidade segregada coma pode ser Meta.

Logo a conversa xira en torno a temas como o futuro do teatro de Galicia que pasa por sair fora de Galiza, as dificultades para conseguir patrocinios, a valoración dos proxectos coas entidades locais e sobretodo as axudas públicas dirixidas ó sector que nunca van dirixidas ó mantemento da estrucutra empresarial e a de creación de proxectos.

A imaxe recolle un momento da sesión da economista Carme Casado. Na súa aula falou da relación entre cultura e Administración

Traballar desde/con/para unha entidade pública. Con Carme Casado

Por Yovana Quintana

Escollín o resumo desta clase polo tema (traballar dende a cultura en relación á Administración), que me parece especialmente interesante. Pero tamén por Carme Casado, a quen coñezo persoalmente e teño constancia do seu entusiasmo e do grao de coñecemento que ten sobre este tema.

Ás 17.04h comeza Carme Casado, falando do tema verdadeiramente de interese nestes últimos días, a canción que lle fixo Shakira e Piqué! Reflexionando e poñéndonos en situación sobre como monetizar o que facemos.

Carme cóntanos a súa experiencia profesional, como persoal da administración pública como compradores de proxectos, pero tamén como vendedores á vez, para outras administracións superiores ou outros contextos.

Nesta clase Carme trata de ensinar como nos podemos achegar cunha boa estratexia de venta dun proxecto, para iso debemos ter toda a información e coñecer a entidade coa que queremos traballar. Comeza unha clase chea de consellos, de boas ideas e sobre todo de aprendizaxe para desenvolverse coas administracións á hora de vender un proxecto cultural.

Estudo da Administración

As institucións públicas non son moi claras á hora de expoñer a información por iso hai que saber que é o que queremos saber para comezar a buscar. O primeiro que deberiamos ver é o que di esa entidade de si mesma, a súa finalidade legal, competencias, estatutos, documentación de carácter estratéxico, valores, ámbito de aplicación das iniciativas… Ademais de coñecer á institución temos que ver o grao de cumprimento dos seus plans.

A observación de que persoas ou entidades están contándonos os proxectos da administración danos pistas do grao de escoita activa ou de implicación que teñen co territorio, para saber si nos van escoitar.

Contamos cos apartados de transparencia e a relación de contratos a executar, que todas as institucións públicas teñen a obriga de ter, e o estado de contas ou tamén pode haber algún proxecto colgado no que podemos ver o que están dispostos a gastar. Débese contrastar os valores cos obxectivos da nosa proposta para ver a viabilidade.

Unha vez estudiado si presentar ou non o noso proxecto temos que ver con que ferramentas administrativas encaixa, para iso precisamos saber tamén con cales traballa esa entidade.

 

Ferramentas habituais 

 Existen diferentes ferramentas de contratación. O uso dunha ou doutra vai vir determinado pola administración contratante e o tipo de concorrencia, tamén atendendo ao obxecto do proxecto. Así atopamos dous tipos de fórmulas:

As suxeitas a competencia (obrígannos a competir en mercado con outras iniciativas similares a nosa, non permiten negociación previa) como

  1. Convocatorias de Axudas e premios e subvencións nominativas (que se formalizan cun convenio). Todas as administración teñen a obriga de publicar todas as axudas, concursos, subvencións, convenios na base de datos nacional de subvención. “Aprendemos a palabra MINIMIS -límite de subvencións que pode recibir cada empresa”
  2. Fórmulas de contratación: escolle a lei, depende do volume do contrato. A administración pode decidir utilizar unha fórmula de condición superior se quere. A maior grado de competencia maior dificultade administrativa:
  • Concursos: Analízanse igual que una convocatoria pero os premios polo xeral non se xustifican. Pódese acceder a un beneficio maior que o coste de produción. Dependen dun xurado. É difícil prever o resultado. Optar a premios ou concursos dan prestixio.
  • Contratacións por procedementos abertos: Concursos_ a administración está executando os seus fondos a través de procedementos de contratación. A administración decide o que quere facer e determina as condicións do contrato. Pódense consultar todos os pregos publicados
  • Procedementos abreviados: precisas convite, é importante que nos coñezan, sendo moi respectuoso cos procedementos da administración. Teñen un nivel de documentación bastante simple e hai un proceso de presentación de ofertas e o proceso de negociación é voluntario.
  • Contratos menores: vén determinado polo importe do contrato e pola temporalidade e previsión deste contrato. Precisas invitación e deberase ter un mínimo de tres ofertas. É a ferramenta de contratación máis habitual. Hai diferencias de criterio segundo a administración. O criterio de adxudicación é do persoal técnico.

As non suxeitas a competencia (nos permiten un espazo de negociación máis seguro): Fórmulas especiais, tipificadas na lei de contratos como tal que son contratos que pola súa natureza soamente se poden formalizar cunha entidade:

  • Patrocinio: A xustificación ten que vir dada pola notoriedade pública. Para poder xustificala precisamos métrica de asistentes e demostrar que  deste xeito se chega a un público ao que non se chegaría doutra maneira. Se non se cumpren as condición pódese cancelar o patrocinio.
  • Contrato por exclusividade: Cando queremos utilizar marcas que están rexistradas e explotadas e que a súa valoración de mercado ten que xustificar que compensa. Implica valoración técnica.
  • Contratos de servizos intelectuais: Considéranse dunha natureza de carácter intelectual e cunha especial complexidade.
  • Contrato de creación e interpretación artística e literaria e os de espectáculos: Están excluídos de concorrencia, veñen determinados pola particularidade do espectáculo.
  • Docencia: Falamos dun produto propio intelectual particular. Si estivera estandarizado habería que ir a concorrencia.
  • Subvencións nominativas/convenios: Regulados no Art. 6 Lei de Contratos e Lei de Subvencións. Con esta fórmula temos o 100% de negociación, todas as cláusulas son negociables. Os convenios pódense realizar si non ten sentido a concorrencia competitiva o interese xeral e competencia dos asinantes. Están regulados polas propias bases da entidade.

Claves

  • Canta máis información teñamos tanto da administración como dos documentos, pregos, etc… máis viable será o noso proxecto. Identificar o rol das persoas dentro da administración. Interesarse por proxectos doutros territorios e boas prácticas.
  • Temos que pasar un proceso de aprendizaxe por experiencia e preguntar, preguntar e preguntar os departamentos de contratación das administración!
  • Hai que ser conscientes de que as administracións teñen moitas restricións detrás e que veñen determinadas polas leis de subvencións que, ademais, son distintas dependendo da comunidade autónoma.
  • Hai que entender as claves para encaixar o noso proxecto.
  • Moi importante a denominación que teña o proxecto que vai determinar o tipo de fórmula de contratación que se pode usar, por iso hai que ser moi coidadoso e claro neste punto. Tamén axuda ter certa picaresca para que se axuste ao que queremos conseguir!
  • Coidado coa información que se presenta en fases iniciais para non regalar o traballo. Non regalar creatividades.
  • Tentar que figure todo na documentación, falar de cartos sen medo para ver a capacidade que temos de asumilo.
  • Avaliación do nivel de risco tanto económico, como de esforzo, como de tempo para valorar ben o noso proxecto.

 

Unha clase moi práctica e visual gracias ao traballo de recompilación de documentación. Tamén houbo un momento de reflexión de equipo sobre os nosos proxectos do curso. E moita e variada intervención dos compañeiros.

  

Quedo co slogan …

 A CULTURA XA NON CHORA A CULTURA FACTURA!!

Orgullo de industria

Diego Parajó durante unha dinámica práctica de design thinking. De pé no medio dun grupo de alumnado. Vémolos rir a todos, así que se trata dun exercicio divertido para poñer en práctica as metodoloxías de deseño creativo das que falou na clase

Técnicas de creatividade. Deseño centrado nas persoas. Con Diego Parajó

Design thinking é a “capacidade de mesturar o pensamento converxente e diverxente en ciclos de desenvolvemento das ideas, ampliando ou pechando o fluxo da información en relación ña necesidade do momento”.

Dito así se cadra é difícil de entender, pero cando nolo explica Diego Parajó, titor do Curso e especialista nesta e noutras metodoloxías de innovación e deseño creativo, é moito máis sinxelo. 😉

Design thinking e outras metodoloxías

A innovación é necesaria á hora de pensar e deseñar proxectos culturais, que é o que nestas vindeiras semanas terá que facer o alumnado do Curso. E innovar pasa, segundo nos explica Diego, por explorar as interseccións de saberes, sensibilidades e realidades diversas.

Para facelo temos varias metodoloxías: pensamento disruptivo, hibridación e learning by doing ou prototipado de ideas. Ademais do design thinking, sobre o que traballamos na aula desenvolvendo varias dinámicas propostas por Diego.

A importancia da innovación

Pero antes, Diego falounos da innovación e da súa importancia. Comezando por explicar que unha innovación só existe cando ten estas dúas características:

  • É unha novidade en si mesma ou renova algo que xa existía
  • Ademais de ser inventada, é aplicada e empregada

Para a innovación hai estratexias, igual que hai diferentes tipos de innovación. E metodoloxías, como as que citabamos no comezo deste pequeno artigo. Coñecelas en profundidade pode axudarnos a tomar decisións sobre como abordar os nosos proxectos e como sostelos, dunha maneira viable, no tempo.

Foto de grupo da sétima edición do CEUXiC. Está tomada no xardín da entrada da facultade de Ciencias Económicas e Empresariais da USC. Son 26 alumnos acompañados por varios membros do equipo de titores

Pechamos o 2022 coa presentación dos primeiros traballos en equipo

Este venres celebramos unha sesión que adoita xerar moita emoción no alumnado: a da presentación dos primeiros traballos en equipo. Nesta sétima edición o foco do exercicio foi o desenvolvemento dunha diagnose dos contextos nos que cada equipo taballará nos vindeiros meses. Isto é, o Concello da Estrada, Betanzos, o Museo do Pobo Galego, a Academia Galega do Audiovisual e a Fundación Uxío Novoneyra.

Nestas últimas semanas, os equipos, apoiados por cadanseu titor, levaron a cabo un traballo rigoroso: investigacións, visitas, enquisas, entrevistas,… Todo o necesario para poder reflexionar e traballar sobre o coñecemento dos seus contextos. E as conclusións ás que chegaron puidémolas escoitar hoxe. Non podemos máis que felicitar a todos os equipos polo seu traballo nestes meses e polo mimo co que prepararon as súas presentacións!

 

Coma sempre, nesta sesión hai moitos nervios (e non será porque nós non lle quitemos ferro ao asunto!), pero tamén bo rollo e espírito construtivo, xa que titorxs e compañeirxs aportan suxestións, ideas e por suposto parabéns, aplausos e agarimo.

 

 

Iso sen esquecer a festa, porque esta sesión é a última do trimestre e por tanto a antesala do Nadal. Así que despois da exposición e da posta en común, pechamos a xornada na cafetería da facultade facendo unha das cousas das que se ocupa a xestión cultural: coidar da comunidade 😉

 

Imaxe dun momento distendido da conversa, dende a perspectiva do alumnado. Sentados temos, de esqueda a dereita, a Sergio Lago, coordinador do Curso, e a María Lobo e Caren Suárez. Ambas participan na sesión compartindo a súa experiencia arredor do traballo cos públicos. Mocidade e diversidade, no caso de María, e persoas maiores da contorna rural, no caso de Carmen,

Experiencias prácticas no traballo con públicos: diversidade, mocidade, adultos maiores e conexión interxeracional. Con María Lobo e Carmen Suárez

Por Manu Nogueira

O xoves 15 de decembro, viñeron a visitarnos María Lobo e Carmen Suárez, dúas persoas vencelladas á cultura cunha perspectiva social moi interesante a través do seu traballo cos públicos, mozos e maiores respectivamente.

Comezou falando María Lobo sobre a súa experiencia coa mocidade en diversos proxectos que levou a cabo dende Gingko, entidade que se adica a moitas cousas, pero que todas teñen en común a comunicación e a educación.

Baixo a súa experiencia, o que mellor funciona á hora de traballar con públicos novos e coa mocidade é crear proxectos dende cero. Nos que os públicos sexan os protagonistas e nun espazo e contexto cómodo para elxs. Isto é clave. A consecuencia dun proxecto elaborado deste xeito é o inicio dunha comunidade, onde o proxecto en si queda nun segundo plano, xa que se hai comunidade, haberá proxectos. 

Crear comunidade é dificil e leva tempo, é necesario aprender a desfrutar do proceso e non pensar só no resultado.

Maiores, rural e tecnoloxía

Por outro lado, Carmen Suárez falounos sobre a súa experiencia en diversos proxectos, como Fálame de San Sadurniño, Teño unha horta en San Sadurniño ou o Chanfaina LAB. Son proxectos culturais onde a tecnoloxía xoga un papel clave. Ao traballar con personas maiores con gran descoñecemento sobre a tecnoloxía, tivo que empezar por ensinarlle cousas moi básicas e ao mesmo tempo útiles para elas. Así foise gañando a confianza da xente para logo afrontar outros retos e proxectos de maior envergadura.

Ten moito mérito o traballo que leva facendo Carmen durante anos en San Sadurniño. Moitos dos proxectos que promoviu ela foron recoñecidos con premios. Pero en San Sadurniño sempre será  “a rapaza dos ordenadores”.

 

Como concepto clave desta clase, quedareime que cando traballas en proxectos cun público específico, a única opción de que salgan ben é facendo que ese público sexa o principal protagonista do proxecto. 

O alumnado sigue con atención as explicacións sobre análise e xestión de públicos de Jaume Colomer

Os públicos da cultura. Con Jaume Colomer

Por Yolanda Cinza

O venres 2 de decembro acompañounos na sesión do CEUXC Jaume Colomer, con 20 anos de experiencia nos públicos da cultura e 40 anos na docencia universitaria. Introduciu a súa charla falando da definición de público da cultura: palabra de orixe francés sobre o conxunto de persoas interesadas por determinadas prácticas culturais; anteriormente era unha abstracción con certo interese polo que van a ver; pero cada persoa busca cousas distintas, en diferentes circunstancias da súa vida, polo que os públicos, non se poden tratar desde a uniformidade.

Jaume estruturou a súa ponencia baixo o eixo de catro preguntas:

  1. Quen son os públicos da cultura?
  2. Cómo se formas os valores e os intereses culturais?
  3. Para qué queremos desarrollalos?
  4. Cómo podemos promover o desenvolvemento dos públicos que xa participan activamente nun proxecto cultural?

Quen son os públicos da cultura?

 Os primeiros estudos dos públicos xurdiron nos museos, coas seguintes cuestións (quen son os visitantes, de onde veñan, como son, como organizamos espazos?…) e sempre se falaba das persoas que viñan ás actividade, pero non se falaba das persoas que non viñan e de por que non viñan. En Francia falouse por primeira vez do “NO PUBLIC”.

Jaume Colomer, no comezo da sesión, de pé diante da pizarra. Á súa dereita, a pantalla na que se proxecta a súa presentación, que leva por título "Os públicos da cultura"Nun primeiro momento, coa programación cultural había que explorar a que tipo de cidadáns interesaba, a quen lle ía a gustar… (democratización cultural); polo que nun primeiro momento dábaselle máis importancia aos contidos e en segundo lugar, aos públicos. Pero todo isto cambiou 180º, porque cambiou o márketing do produto e a importancia pasou ao cliente. Agora xa non importa o produto, importa o cliente. Temos que analizar a comunidade de públicos, facer programación sobre o que eles necesiten.

SLOGAN: POÑER AOS PÚBLICOS NO CENTRO DO PROXECTO CULTURAL. Para qué? Pois para que non sexan os últimos da cadea, para poñelos no punto da orixe (programar para eles… onde viven?, que buscamos?….)

Pero, e se en lugar de programar para eles programamos con eles? Para que se sintan parte da comunidade, e se os implicamos na toma de decisións? Baixo estes parámetros, houbo críticas, porque marcaba uns riscos sobre os programadores: banalizaba o seu traballo, podían quitar traballo aos programadores, perda de poder… A partir de aquí, chega a pandemia, con situacións traumáticas para toda a sociedade, o que deu lugar a incrementar a importancia da xestión dos públicos. Os programadores teñen que reinventarse, co que aparece o chamado “público dixital” (Elena Neira, UOC), eses públicos presenciais nas subscricións en plataformas dixitais.

 

Estudos de poboación en México e Francia, falan dos públicos híbridos, aqueles públicos que, sen abandonar a programación cultural presencial, seguirán con contidos dixitais. O período post-pandémico fixo que cambiaran os hábitos dos públicos. Jaume pon o exemplo da cidade de Barcelona, onde non existe case a venta anticipada de entradas para as artes escénicas. Conta que o 90% das entradas mércanse durante a última semana:  mudaron os hábitos, comezamos a vivir ao día.

 

Ao longo da historia, aparecen diferentes teorías sobre os intereses culturais da sociedade:

Pierre Bordieu (1930): As prácticas culturais dos cidadáns ordenábanse baixo este eixo:

  • Alta cultura: asociada as clases altas da sociedade.
  • Cultura popular: asociada as clases baixas.

Richard Peterson (1932): Fala da diferencia entre:

  • Omnivorismo cultural: Interese por diferentes actividades culturais das clases sociais altas.
  • Univorismo cultural: As clases sociais baixas só están interesadas por un tipo de cultura.

 

No ano 1959 André Malraux (1º ministro francés) é a primeira persoa que decidiu crear un ministerio e unhas políticas públicas que facilitasen á cidadanía o acceso universal á cultura. Bernard Lahire (1963): discute as anteriores teorías, afirmando que, aínda que os nosos intereses culturais sí que están influenciados polo noso grupo social, existen excepcións: persoas queImaxe de Jaume Colomer dirixíndose ao alumnado. A fotografía recolle un momento da súa exposición. Está de pé, coa pantalla na que se proxecta a súa presentación ao fondo. Nesta imaxe só o vemos a el, non ao alumnado que está segindo as súas explicacións sobre análise de públicos culturais pese a pertencer a un grupo social determinado, participan en prácticas sociais e culturais que non “pertencen” ao seu colectivo social. Así, podemos falar de

  • Consonancia cultural: grupos sociais nos que prima a presión de conformidade sobre os s membros do grupo
  • Disonancia cultural: Adoptan como propias as prácticas culturais distintas do seu status social.

 

Cómo se forman os valores e os intereses culturais?

 

A partir das tres anteriores teorías, xorden as chamadas necesidades humanas: onde o interese xurde coa experiencia. Jaume formulounos a seguinte pregunta: Poderíades dicir as 2 ou 3 prácticas culturais que máis vos interesen?… música, cine, poesía, lectura, comer, folclore, verbena… Estas practicas veñen relacionadas coas relacións familiares e de amizade desde que éramos pequenos e pequenas. Pero os intereses son dinámicos e non podemos etiquetar ás persoas polos seus intereses, pois estos con cambiantes.

 

Para que queremos desarrollar aos novos públicos?

 

Falar de públicos e falar de cidadáns, persoas con distintos intereses e características persoais moi diferentes, en diferentes estados respecto a unha práctica cultural determinada. Os intereses sempre son forzas que motivan a participar.

 

Estados da Demanda (e tipos de público):

  1. Demanda inexistente
  2. Demanda latente: persoas que teñen interese, pero que non participan (hai demanda, pero non e activa): Barreiras á participación:
  • Obxectivas: non hai cartos, non teñen tempo (total e conciliable), non teñen acompañante, non hai información (suficiente e no momento oportuno)…
  • Subxectivas: prexuízos (sociais ou culturais), medos, ansiedade, inseguridade (na elección ou no comportamento)….

3. Demanda activa:

  • Inicial ou novel: persoas que participan por primeira vez
  • Ocasional: Persoas que participan por recomendación, por unha boa campaña de márketing
  • Habitual/proactivo: Persoas moi interesadas en participar, a cultura está empre presente na súa vida.

A partir de aquí, Jaume falounos sobre o Márketing Cultural. Francois Colbert (“Márketing de as artes y la cultura”), especialista en márketing cultural, considera que o que mellor explica a diversidade das prácticas culturais son os chamados beneficios buscados: integración e promoción social, a identidade de xénero, o aprendizaxe; tamén estudiados por Jacques Natel. Falamos das variables de segmentación dos públicos en Civican, o Centro Social e Cultural da Fundación Caixa Navarra, do método CANVAS, do “Customer jobs, pains y gains” a proposta de valor, os 10 focus groups (sesión de debate)…

 

Cómo podemos promover o desenvolvemento dos públicos que xa participan activamente nun proxecto cultural?

Un xestor xera unha actividade con valor de mercado e a actividade cultural regula a oferta e a demanda; por iso falamos da xestión relacional de públicos:

  • Márketing Transaccional: aquel centrado no produto, cun obxectivo determinado de ventas, con campañas reiterativas, invasora…, con márketing PPPP, en definitiva, moita publicidade.
  • Márketing Relacional: Procura a busca do cliente, mestura de relacións… busca captar clientes, de relacións satisfactorias e duradeira entre os públicos baseándose no coñecemento e na confianza. Aquí poñíamos o exemplo das plataformas dixitais como NETFLIX.

 E esta é a miña pequena aportación sobre todo o que falou Jaume. Moitas grazas a tod@s.

 

A imaxe, recollida por unha alumna do Curso, ofrécenos en primeiro plano aos docentes Xulio Vázquez e María Yáñez, especialistas en cultura dixital. A imaxe nolos ensina de pé e sorrindo a cámara. Detrás deles, na mesa do profesor, vemos aos titores Sergio Lago e Diego V. Meizoso consultando algo no ordenador da aula

A cultura no contexto dixital: unha perspectiva dende Galicia. Con María Yáñez e Xulio Vázquez

Por Matías Daporta

O xoves 1 de decembro visitáronnos María Yáñez e Xulio Vázquez. Dúas persoas especializadas no estudo e traballo no eido da cultura dixital, invitadas a expoñer como é operar ou relacionarse co contexto dixital dende a xestión cultural. Mais, que é a cultura dixital? Con esta pregunta comezou a presentación Xulio Vázquez. Segundo el, malia ter traballado creando contextos e xestionando proxectos en contornas dixitais, as comunidades online e as novas tecnoloxías, é unha pregunta que aínda non consegue responder. 

Dende a crise da covid-19 a presenza das tecnoloxías na nosa vida acelerouse, en parte porque fixo que as reticencias que moitas persoas tiñan co mundo online se diluíran. Agora ben, as tecnoloxías que usamos xa non son únicamente dispositivos de mediación, senón que son un contexto cultural análogo ao tanxible, un espazo máis dentro da realidade máis inmediata. Entendendo esta desxerarquización da cultura dixital fronte a cultura tanxible, somos a comunidade cultural profesional quen ten que facer o labor de recoñecer e incluír estes contextos no día a día das nosas prácticas.

 

Na procura da definición

A importancia de traballar sobre a definición de cultura dixital convértese nunha cuestión política; unha acción de confrontación contra a dominación do discurso sobre o dixital empresarial e industrial. Xulio demostrounos mediante un xogo sinxelo, que remitía aos “quizs” de Internet, que a día de hoxe é case imposible distinguir o discurso en materia de transición dixital do ninistro de Cultura de España do do presidente de Telefónica, ou de Endesa ou entre o do MediaLAB Matadero Madrid, MediaSET ou o PSOE. Cal e a nosa definición de cultura do dixital?

É cultura dixital todo aquilo mediado por unha tecnoloxía dixital? É cultura un post en Facebook? Debemos ter en conta que a sociedade que vén, a chamada post-alfabética, é unha xeración que xa non aprende (somente) co libro e do texto, senón que aprende a través das pantallas e mediado por imaxes e vídeos. Isto supón un cambio radical na maneira de participar e achegarse á cultura. O mundo dixital obríganos a repensar o concepto de precariedade, dado que Internet fomenta a produción de contigo pseudo-profesional gratuíto; a fixarnos nos novos límites da atención, o noso ollo xa non aguanta a imaxen fixa como antes; os dereitos culturais, onde se inclúan tamén os dixitais, etc. A cultura ten moito que dicir aínda.

María Yáñez irrumpiu na conversa afirmando que sabe como definir cultura dixital: o é todo. Esta xornalista leva anos traballando e estudando a presencia da cultura galega en Internet. Para coñecer máis sobre a súa traxectoria pódese ver este pequeno documental que fixo para a sua revista, VINTE: https://vinte.praza.gal/multimedia/o-outro-lado-da-pantalla-unha-historia-underground-da-internet-galega

VINTE é o seu último proxecto, unha revista de concepto, unha revista en Internet de actualidade. O obxectivo principal é crear un espazo de visibilidade para creadoras de contidos e organizacións culturais da xeración millenial e Z. A revista pénsase como un voceiro para unha xeración que está realmente desatendida polos medios principais. É un reto para unha revista como esta competir con todo o contido que xa se está producindo. Por iso, a redacción de VINTE ten que poñer moito coidado en que historias contar e como contalas. Aí é onde atopan a diferenciación entre os contidos rápidos das redes sociais.

 

A relación de Galiza coa contorna dixital

María declara que en Galiza é imposible manterse cun proxecto independente en Internet. Non hai suficiente apoio de financiamiento e tampouco un gran público, e moito menos se o contido é en galego. Dende VINTE, este tipo de creadoras vense dignificadas.

En relación ao contexto galego, Xulio ainda ve con sorpresa que en Galiza somente exista un único evento/festival estable, o Carballo Interplay: un festival adicado ás webseries e ás creadoras de contido dixital (youtubers, podcasts, streamers…). En comparación con outros territorios españois, indicou que Galiza avanza moi despacio. Nesta cuestión, o que escribe fixo unha aportación, ou crítica, defendendo a relación de Galiza co dixital como unha potencia, en positivo.

Creo que Galiza destaca pola sua diversificación da cultura no territorio, sobre todo na presenza de proxectos culturais no rural. É grazas ao uso de Internet que fan estes proxectos no rural que é posible que funcionen. Galiza está propoñendo unha mirada ao dixital diferente, dende un posicionamento non tecnicista, pero si social.

Sobre isto, María aportou unha anécdota da revista que ten que ver cun contido sobre o rural que acabou sendo o máis visto. Fala dun vídeo que produciron sobre un festival en Pozomouro, en Moimenta, unha vila pequena. O festival acontece nunha macrodiscoteca do ano 75. O éxito do video demostra o interese por este tipo de iniciativas e a necesidade do entorno dixital para a súa difusión e lexitimación.

 

Un grupo de alumnado do Curso posa nun dos estands de Culturgal. A feira das industrias culturais acollía, dentro do seu programa, a iniciativa Coidar de Nós, na que tamén participaron os alumnos

Visitamos Culturgal e participamos na iniciativa Coidar de Nós

A Feira das Industrais Culturais de Galicia é unha cita que procuramos non perder. Sen ir máis lonxe, o ano pasado decidimos visitala co alumnado da sexta edición para compensalo por non ter tido viaxe no seu día por mor da covid. E iso que o Curso, que é bianual, non estaba activo!

Con ese precendente, e coa sétima edición en marcha, a visita era ineludible. Porque ademais acudimos cunha dobre motivación: por unha banda, conectar a feira co noso alumnado. Por outra, participar  en Coidar de nós para coidar da cultura. Un proxecto impulsado dende a Asociación Galega de Profesionais da Xestión Cultural e co que o CEUXiC colabora.

Culturgal dende dentro

Coa nosa visita quixemos achegarnos á oferta de Culturgal. Pensando moi especialmente no alumnado que nunca antes a visitara. Para iso contamos coa acollida e as explicacións de Cecilia Carballido, que é unha das persoas que forma parte do equipo da feira.

Este ano, segundo nos explicou, o recente cambio na dirección modificou a dinámica habitual de planificación e produción. Alén dalgúns cambios, esta edición da feira mantén un amplo programa que trata de combinar o profesional coas propostas abertas ao público.

Coidar de Nós

Imaxe da AGPXC da mesa de traballo celebrada en Culturgal

O CEU en Xestión e Innovación Cultural colabora coa iniciativa Coidar de Nós para Coidar a Cultura. Un proxecto que coordina Sergio Lago, coordinador tamén do Curso, e que trata de afondar en modelos máis sustentables no traballo cultural. Partindo da idea de que para que as profesionais da xestión cultural poidan deseñar, producir e garantir propostas sustentables, elas mesmas deben ter garantida esa sustentabilidade laboral e vital.

O proxecto, que conta co apoio do Ministerio de Cultura, está impulsado pola Asociación galega de Profesionais da Xestión Cultural (AGPXC) e en Culturgal desenvoleu dúas propostas.

Por unha banda, unha mesa de traballo. Nela participou alumnado do CEUXiC de diversas edicións e profesionais do sector público e privado. O obxectivo era atopar coincidencias e diverxencias entre as condicións e melloras que unhas e outras consideraban sobre o seu traballo.

Por outra banda, Culturgal acolleu a charla sobre como tender cara modelos máis sustentables no traballo no sector. Nela participaron Raül Carretero, da Associació de professionals de la gestió cultural de Catalunya, Ana Aznar, de la Asociación de Gestión Cultural de Extremadura, Berta Figueiras da Rede de Espazos e Agentes de Cultura Comunitaria e Carlos Lorenzo, predidente da AGPXC.

 

Abordáronse moitas cuestións interesantes que suscitaron preguntas. Algunhas respondéronse na propia charla e outras deixámolas para o xantar colectivo, no que tivemos ocasión de coñecernos máis entre nós e tecer rede. 😊

Aula da facultade de Económicas. O alumnado da sétima edición escoita a explicación de Beatriz Fontán. Ela móvese pola aula, mentres fala de públicos da cultura e viaxe de usuario, que é o título da súa sesión.

Análise e xestión de públicos: a viaxe de usuario. Con Beatriz Fontán

Por Almudena Marcos

BOOM! É a palabra que mellor define a sesión de Beatriz Fontán, sobre “A análise e a xestión de públicos a través da viaxe e a experiencia do usuario”. Especialista en marketing cultural, Fontán deixa claro dende o minuto 1 que domina á perfección a materia da que vai falar e, ademáis, consegue o propósito co que comeza a súa intervención: “Vou tentar que non durmamos e que reflexionemos, a partir da nosa experiencia, sobre os públicos porque nós, antes que programadores, xa fomos públicos”.

E os espectadores que agardamos na aula onde se está a desenvolver o Curso de Expert* Universitari* en Xestión Cultural da USC, ficamos abraiados cando a ponente comeza a súa intervención recitanto, un a un, os nomes e procedencias de cada un de nós. Sen dúbida, unha estratexia xenial para captar a nosa atención e para conseguir que nos impliquemos activamente nos distintos xogos e extratexias de aprendizaxe que proporá de agora en diante.

A pandemia provocada pola covid-19 supuxo un antes e un despois na consideración e ánalise de públicos. Así, con Beatriz Fontán descubrimos que o acrónimo “a. de C.” ou ” d. de C” acada -dende 2019- un novo significado que nos permite referirnos ao período anterior á covid (con a. de C.) e ao posterior (con d. de C.). E, con este punto de partida, comezan as reflexións do alumnado sobre o que mudou nos públicos a raíz da pandemia: “Houbo un cambio no xeito de consumir; a xente acostumouse a facer reserva previa antes de acudir unha actividade ou espectáculo; hai xente que deixou de “consumir” certos productos ou servizos culturais por unha barreira emocional, proliferaron os podcast, o público está máis dixitalizado (…)”

Para comprender o contexto no que vivimos e como foi mudando, Beatriz Fontán explica a evolución nas teorías de pensamento que falaban, antes da pandemia, dun modelo VUCA (volátil, incerto, complexo e ambiguo) e, a raíz da mesma, dun modelo BANI (fráxil, ansiedade, non liñal e incomprensible). No actual contexto (BANI), un xestor/a cultural debe desenvolver unha serie de competencias ou habelencias brandas, denominadas soft kills, como: xerar contornas de confianza, escoita activa, capacidade de concentración, empatía, visión global, etc.

 

 

A sesión avanza na aula da Facultade de CC Económicas e Fontán non deixa de lanzar preguntas e de provocar o debate. Que debemos poñer en primeiro termo, os contidos ou os públicos? E se poñemos aos públicos, onde queda o feito artístico? Desta cuestión (na que todos/as semellamos estar de acordo, apostando polo feito artístico) pasamos a falar da “xestión de públicos” como unha disciplina ou tarefa que moitas veces recae no departamento de Marketing ou Comunicación e que persegue a captación, fidelización e a interactividade dos públicos, a partir dunha análise e do deseño de estratexias ou accións para conseguir eses obxectivos. A xestión de públicos, aclara Beatriz Fontán, debe ser transversal, é dicir, “en todas as acción que supoñan un contacto co público, estamos a traballar na xestión de públicos”.

Tamén abordamos a relación entre produtos e audiencias. Como xestores, nalgúns momentos ofertamos produtos á audiencia e noutros, a audiencia demanda produtos que nós lles acabamos vendendo (normalmente, os contidos máis populares). Fronte a estes dous “escenarios”, cómpre buscar o equilibrio entre os productos de oferta e os productos de demanda porque, como xestores, temos a responsabilidade de “pensar fóra do algoritmo”, é dicir, de ir máis aló do que a audiencia demanda.

Como estratexias a seguir, Beatriz Fontán fala do INBOUND MARKETING, co que imos coñecer ao público e a atraelo cunha proposta de calidade, máis alá de gustos, para acadar a mellor impresión posible. Especialmente, se é a primeira porque “non hai segunda oportunidade para unha mala primeira impresión.

E, unha vez que conseguimos conectar co público e temos o seu compromiso, nunha fase xa moito máis avanzada, falaremos xa de ENGAGEMENT.

 

Na procura do noso público

Nunha das sesión máis dinámicas das que levamos de curso, tralo descanso seguimos “xogando” cos públicos e poñémonos mans á obra cos nosos grupos de traballo. Trátase de ir perfilando os posibles públicos (ou non públicos) aos que irá destinado o noso proxecto.

 

 

Aínda que a maioría –ou a práctica totalidade- dos grupos continuamos a traballar na diagnose do espazo e non avanzamos no proxecto en si, resulta un exercicio moi interesante e divertido que nos obriga a ir pensando nos posibles públicos -activos, potenciais, inactivos ou non públicos- aos que nos dirixiremos. E, para definir eses posibles públicos, Beatriz Fontán achéganos ao modelo CANVAS, que parte de analizar a proposta de valor, o propio feito cultural, e ir avanzando cara os públicos.

A sesión pasa voando e, tras catro horas de reflexión e debate sobre a xestión de públicos, rematamos escoitando a valoración dos compañeiros sobre o desenvolvemento da xornada e sobre os asuntos tratados.

E, se tiveramos que valorar a súa intervención no Curso de Expert* Universitari* en Xestión Cultural, de seguro coincidiriamos en que Beatriz Fontán achegouse ao seu “público” co traballo feito, coñecéndoo e atraéndoo. E marchou escoitándoo e deixando en nós a mellor das impresións posibles. Engagemet conseguido!