{"id":8753,"date":"2025-03-21T14:32:32","date_gmt":"2025-03-21T13:32:32","guid":{"rendered":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/?p=8753"},"modified":"2025-04-11T14:45:46","modified_gmt":"2025-04-11T12:45:46","slug":"conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/","title":{"rendered":"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade. Con Roser Sanjuan"},"content":{"rendered":"<p><strong>Por Miguel Rodr\u00edguez<\/strong><\/p>\n<p>\u201cNuestras experiencias vitales nos definen como profesionales\u201d. Con esta idea, Roser Sanjuan resume os 22 anos de proxectos e iniciativas desenvolvidas polo <a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/\"><em>Centre d\u2019Art<\/em> La<em> Panera<\/em><\/a>, do que \u00e9 directora en funci\u00f3ns e responsable de Programas P\u00fablicos.<\/p>\n<p>Fundado en 2003, La Panera \u00e9 unha instituci\u00f3n que adica parte dos seus recursos \u00e1 direcci\u00f3n e promoci\u00f3n de proxectos de co-creaci\u00f3n art\u00edstica en contextos sanitarios, apostando pola mediaci\u00f3n cultural, a inclusi\u00f3n social e a colaboraci\u00f3n interdisciplinar. A s\u00faa programaci\u00f3n incl\u00fae intervenci\u00f3ns art\u00edsticas, actividades educativas e proxectos que conectan a Arte con \u00e1mbitos como a educaci\u00f3n e a sa\u00fade.<\/p>\n<p>Nesta sesi\u00f3n puidemos ver como os proxectos culturais poden ser unha ferramenta de coidado e benestar comunitario, polo que atenderemos algunhas das cuesti\u00f3ns sinaladas exemplificadas nos proxectos deste centro art\u00edstico.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>La Panera e a introduci\u00f3n ao contexto asistencial sanitario<\/strong><\/p>\n<p>Como nace un centro con estas caracter\u00edsticas? No inicio, as s\u00faas fundadoras atop\u00e1ronse cun folio en branco de posibilidades, e decidiron comezar polo \u00e1mbito educativo e da formaci\u00f3n regrada. Ao desenvolver proxectos e materiais formativos, detectaron unha necesidade espec\u00edfica transmitida pola propia sociedade de forma directa: a atenci\u00f3n \u00e1 diversidade. Ante a escasa oferta institucional, recibiron solicitudes para crear formaci\u00f3ns e proxectos que abordasen este \u00e1mbito.<\/p>\n<p>A partir destas primeiras experiencias, o centro consolidou un compromiso \u00e9tico e pedag\u00f3xico, promovendo a creaci\u00f3n de espazos de coidado e participaci\u00f3n a trav\u00e9s da Arte. Inspir\u00e1ndose en experiencias internacionais propias vividas no caso franc\u00e9s, detectaron que a cultura e a sanidade est\u00e1n al\u00ed m\u00e1is integradas entre s\u00ed, polo que orientaron La Panera cara unha funci\u00f3n de descentralizaci\u00f3n cultural e de acompa\u00f1amiento social.<\/p>\n<p>Os proxectos deb\u00edan apoiarse en catro elementos fundamentais: investigaci\u00f3n, co-creaci\u00f3n, produci\u00f3n e avaliaci\u00f3n. Primeiro, era necesario identificar necesidades e problem\u00e1ticas mediante a escoita activa e o traballo con distintos axentes: persoal sanitario, pacientes, familiares e artistas. Despois, cos destinatarios e participantes definidos, pod\u00edase dese\u00f1ar unha estratexia e unha planificaci\u00f3n para acadar os obxectivos, as\u00ed como definir o equipo de traballo do proxecto. A fase de produci\u00f3n implicaba a execuci\u00f3n tanto material como inmaterial dos proxectos, e, finalmente, a avaliaci\u00f3n permit\u00eda revisar e mellorar os procesos.<\/p>\n<p>Un exemplo pioneiro desta etapa inicial foi &#8220;<a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/es\/programacion\/actividades\/arte-contemporaneo-en-el-hospital-2011-2012\">Arte Contempor\u00e1neo en el Hospital&#8221;<\/a>, nacido da experiencia da Red de Intercambios entre Programas de Educaci\u00f3n Especial de Centros de Arte Contempor\u00e1neo da Eurorexi\u00f3n Pirineos-Mediterr\u00e1neo (2008-2009). O obxectivo foi o de achegar a arte contempor\u00e1nea a pacientes en hospitais como o Hospital de Santa Maria de Lleida e o Hospital Arnau de Vilanova, a trav\u00e9s de obradoiros con artistas como <a href=\"http:\/\/francescruiz.com\/\">Francesc Ruiz<\/a> y <a href=\"https:\/\/www.javierpenafiel.com\/\">Javier Pe\u00f1afiel.<\/a> Esta primeira etapa marcou un punto de inflexi\u00f3n para La Panera, consolidando a s\u00faa vocaci\u00f3n de conectar arte e sa\u00fade a trav\u00e9s da mediaci\u00f3n cultural.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>As redes de colaboraci\u00f3n, a interdisciplinariedade e a escoita activa<\/strong><\/p>\n<p>Unha vez consolidada a s\u00faa presenza no \u00e1mbito sanitario, Roser destacou un aspecto esencial para o \u00e9xito de calquera proxecto: a creaci\u00f3n dun equipo de traballo forte e unha rede de colaboraci\u00f3n din\u00e1mica. Comprenderon que a Arte pod\u00eda humanizar os espazos sanitarios e complementar a atenci\u00f3n cl\u00ednica, convert\u00e9ndose nunha ferramenta fundamental para o coidado e acompa\u00f1amento das pacientes.<\/p>\n<p>O enfoque interdisciplinar foi clave. Os equipos deb\u00edan integrar perf\u00eds diversos, onde cada disciplina achegase unha perspectiva propia para acadar un resultado \u00f3ptimo. Como sinalou Sanjuan: &#8220;De buenas voluntades el infierno est\u00e1 lleno. Yo s\u00e9 de gesti\u00f3n cultural, pero no de otros campos como el de los servicios sociales o el de la salud. Tienes que montar un equipo de colaboradores que tenga sinton\u00eda con tus pr\u00e1cticas. Crear un grupo motor que te garantice buenas pr\u00e1cticas desde diferentes disciplinas y que camine hacia un objetivo com\u00fan&#8221;.<\/p>\n<p>A aposta por esta polifon\u00eda de voces e eidos profesionais permitiu que os proxectos de La Panera foran punteiros en materia de humanizaci\u00f3n de contextos e espazos sanitarios, convert\u00e9ndose en ferramentas de mediaci\u00f3n, di\u00e1logo e transformaci\u00f3n social. Un exemplo claro foi o proxecto <a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/ca\/programes-publics\/radiacio-1#:~:text=Aquest%20programa%20pren%20com%20a,Cultura%20de%20l'Estat%20franc%C3%A8s.\"><em>Radiaci\u00f3+++<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/ca\/programes-publics\/radiacio-1#:~:text=Aquest%20programa%20pren%20com%20a,Cultura%20de%20l'Estat%20franc%C3%A8s.\"> (2017-2022)<\/a>, levado a cabo no Servizo de Oncolox\u00eda do Hospital Arnau Vilanova, dirixido polo Dr. Mois\u00e9s Mira. O proxecto buscaba mellorar o acompa\u00f1amento dos pacientes e reforzar os coidados desde unha perspectiva complementaria \u00e1 cl\u00ednica. Desta forma, apostou por procesos participativos nos que pacientes, familiares, persoal hospitalario, artistas e estudantes de Medicina que fixeron pr\u00e1cticas na instituci\u00f3n teceran pontes entre ambos mundos.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8757 aligncenter\" src=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--300x128.png\" alt=\"\" width=\"427\" height=\"182\" srcset=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--300x128.png 300w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--1030x439.png 1030w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--768x327.png 768w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--1536x655.png 1536w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--2048x873.png 2048w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--18x8.png 18w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--1500x640.png 1500w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/3.-Deseno-de-Costafreda--705x301.png 705w\" sizes=\"auto, (max-width: 427px) 100vw, 427px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8756 aligncenter\" src=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-300x168.png\" alt=\"\" width=\"416\" height=\"233\" srcset=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-300x168.png 300w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-1030x576.png 1030w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-768x430.png 768w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-1536x859.png 1536w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-2048x1146.png 2048w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-18x10.png 18w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-1500x839.png 1500w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/4.-Mapear-emocionalmente-705x394.png 705w\" sizes=\"auto, (max-width: 416px) 100vw, 416px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Unha mostra disto foi &#8220;<a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/es\/programas-publicos\/radiacio-1\">Mapear emocionalmente<\/a>&#8221; o espazo hospitalario, documentando a experiencia dos pacientes durante o tratamento para co\u00f1ecer en que \u00e1reas se sent\u00edan mellor ou peor, e poder mellorar esta siutaci\u00f3n. Outra delas foi &#8220;Componer Saberes&#8221; en <em>Radiaci\u00f3+++<\/em>, que destacou por crear un espazo de di\u00e1logo entre estes axentes part\u00edcipe do espazo hospitalario, favorecendo a transferencia de co\u00f1ecementos entre o mundo cultural e o sanitario, que derivou na publicaci\u00f3n do libro \u201c<a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/fitxers\/compendio-colectivo-sobre-cancer-baja.pdf\">Compendio colectivo sobre cancer<\/a>\u201d. Alg\u00fans dos artistas participantes nas distintas fases do proxecto foron <a href=\"https:\/\/laracostafreda.com\/\">Lara Costafreda<\/a>, <a href=\"https:\/\/josuneurrutia.com\/\">Josune Urrutia<\/a> o <a href=\"https:\/\/albertbarque.com\/\">Albert Barqu\u00e9-Duran<\/a>.<\/p>\n<p>O proxecto <a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/ca\/programes-publics\/radiacio-1\/copy_of_lua-coderch\/lupe_larafluxa_a3.pdf\/@@download\">Lupe<\/a> da artista<a href=\"https:\/\/larafluxa.net\/\"> Lara Flux\u00e1<\/a> \u00e9 outro dos exemplos de escoita activa e acompa\u00f1amento. O seu obxectivo foi a creaci\u00f3n dun espazo de comunicaci\u00f3n simb\u00f3lica entre os diferentes axentes do sistema sanitario, no que se incluiu \u00e1s propias pacientes, aos profesionais cl\u00ednicos e \u00e1s familias e acompa\u00f1antes. O resultado foi a creaci\u00f3n dunha colecci\u00f3n de esculturas interactivas que funcionan como ferramentas mediadoras entre pacientes e persoal sanitario.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-8759 aligncenter\" src=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-300x73.png\" alt=\"\" width=\"448\" height=\"109\" srcset=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-300x73.png 300w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-1030x251.png 1030w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-768x187.png 768w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-1536x374.png 1536w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-18x4.png 18w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-1500x365.png 1500w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa-705x172.png 705w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/5.-Fluxa.png 2006w\" sizes=\"auto, (max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Acompa\u00f1amento da morte<\/strong><\/p>\n<p>Outro dos temas abordados na sesi\u00f3n foi o acompa\u00f1amento no proceso final da vida. Como sinalou Sanjuan, &#8220;no queremos abrir cajas de Pandora que no podamos cerrar&#8221;, polo que era fundamental tratar o tab\u00fa da morte con sensibilidade e un enfoque pedag\u00f3xico.<\/p>\n<p>As\u00ed naceu <a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/es\/programas-publicos\/geografia-y-memoria-demencia-resistencia-y-solidaridad\">La Bona Mort<\/a><a href=\"https:\/\/www.lapanera.cat\/es\/programas-publicos\/geografia-y-memoria-demencia-resistencia-y-solidaridad\"> (2020-2025)<\/a>, unha iniciativa colaborativa co artista Albert Potrony. Este proxecto interdisciplinario involucrou artistas, profesionais sociosanitarios, especialistas en duelo e educadores sociais. A trav\u00e9s de actividades e obradoiros, buscouse sensibilizar \u00e1 cidadan\u00eda sobre a importancia dos coidados paliativos e a dignificaci\u00f3n da morte. Inspirado na tradici\u00f3n medieval da <em>ars moriendi<\/em>, que ofrec\u00eda orientaci\u00f3ns sobre como afrontar unha &#8220;boa morte&#8221;, o proxecto promoveu o di\u00e1logo sobre a fin da vida en diferentes contextos.<\/p>\n<p>Unha das iniciativas m\u00e1is destacadas foi a colaboraci\u00f3n cun grupo de nenos de 8 e 9 anos da Escola Vic Centre. A trav\u00e9s de materiais audiovisuais como &#8220;<a href=\"https:\/\/www.acvic.org\/es\/proyectos-expositivos\/4109-mortals-preludi\">Morir i jugar<\/a>&#8221; ou &#8220;<a href=\"https:\/\/www.acvic.org\/es\/cursos\/4137-jornada-mort-i-art-inf%C3%A0ncia,-cures-i-objectes-2\">Perdre i retrobar<\/a>&#8220;, explor\u00e1ronse cuesti\u00f3ns relacionadas coa perda, a memoria e o paso do tempo. Estes traballos permitiron abordar o tema da morte desde unha perspectiva creativa e emocionalmente segura.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Os retos e as formas de financiamento<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-8760 alignleft\" src=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-300x199.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-300x199.png 300w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-1030x682.png 1030w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-768x509.png 768w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-1536x1017.png 1536w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-18x12.png 18w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-1500x993.png 1500w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua-705x467.png 705w, https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/6.-Lua.png 1924w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>A sesi\u00f3n tam\u00e9n permitiu afondar en cuesti\u00f3ns menos visibles pero fundamentais para a xesti\u00f3n cultural, como o financiamento dos proxectos. Coment\u00e1ronse diferentes v\u00edas de apoio, desde fundaci\u00f3ns privadas como La Caixa ou Daniel e Nina Carasso, ata subvenci\u00f3ns p\u00fablicas. A clave est\u00e1 en diversificar recursos e comprender as limitaci\u00f3ns de cada modelo, xerando certa sorpresa entre as presentes con determinadas li\u00f1as vermellas comentdas pola ponente.<\/p>\n<p>Tam\u00e9n foron sinalados os desaf\u00edos da integraci\u00f3n da arte en contextos cl\u00ednicos. A falta de interese ou resistencias por parte dalg\u00fans axentes, directos ou indirectos, pode dificultar a implementaci\u00f3n dos proxectos. Un exemplo disto foi o de L\u00faa Coderch, que buscaba acompa\u00f1ar \u00e1s pacientes nas probas de TAC con relatos en formato audio, pero que non se puido executar debido \u00e1 falta de implicaci\u00f3n do persoal sanitario. as. Se non hai unha sinton\u00eda de obxectivos, a actividade pode ser retrasada ou incluso cancelada.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/p>\n<p>A sesi\u00f3n puxo de manifesto a importancia dunha boa xesti\u00f3n do tempo e da necesidade de evitar a dilataci\u00f3n innecesaria dos proxectos. Nun centro como La Panera, con s\u00f3 catro persoas no equipo, a planificaci\u00f3n e a priorizaci\u00f3n de proxectos resultan esenciais para garantir que as iniciativas sexan viables e te\u00f1an un impacto real. Definir obxectivos e prazos con claridade permite optimizar os recursos, evitar sobrecargas e asegurar un desenvolvemento sostible de cada un e do centrp. Observar isto nunha instituci\u00f3n de referencia como La Panera sup\u00f3n unha aprendizaxe valiosa, aplicable aos nosos propios proxectos.<\/p>\n<p>Relacionado con isto, considero especialmente positivo desta sesi\u00f3n abordar a presentaci\u00f3n dun proxecto desde unha perspectiva pragm\u00e1tica. Non s\u00f3 se expuxeron os \u00e9xitos, sen\u00f3n tam\u00e9n as restrici\u00f3ns e limitaci\u00f3ns que adoitan quedar ocultas trala comunicaci\u00f3n oficial. Comprender estas dificultades perm\u00edtenos anticiparnos a elas e dese\u00f1ar estratexias m\u00e1is realistas e efectivas \u00e1 hora de definir novas iniciativas.<\/p>\n<p>A sesi\u00f3n tam\u00e9n evidenciou que a xesti\u00f3n cultural non pode entenderse de forma illada, sen\u00f3n en di\u00e1logo con outras realidades territoriais. Catalunya, cun ecosistema cultural consolidado e unha maior estrutura de financiamento en comparaci\u00f3n con outros territorios do Estado, serve como referencia para analizar os desaf\u00edos e oportunidades do noso propio contexto. Observar modelos alleos axuda a identificar boas pr\u00e1cticas e a adaptar soluci\u00f3ns \u00e1s nosas necesidades. E relacionado con isto, vexo un acerto a escolla de artistas e da lingua catal\u00e1 para os seus proxectos, que facilita a conexi\u00f3n co contexto sociocultural do territorio e reforza a identidade local dos mesmos.<\/p>\n<p>Por \u00faltimo, c\u00f3mpre destacar a din\u00e1mica participativa da sesi\u00f3n. M\u00e1is que unha conferencia unidireccional, favoreceuse un intercambio enriquecedor entre todas as persoas presentes, dando lugar a un di\u00e1logo flu\u00eddo e construtivo. Ao ser s\u00f3 a segunda aula na que participo, desco\u00f1ezo se todas seguen este formato, pero quer\u00eda resaltar este aspecto como unha das fortalezas do encontro.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Outras iniciativas relacionadas:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.artez.nl\/en\/art-based-learning-in-palliative-care-raak-pro\">Art-Based Learning in Palliative Care (RAAK-PRO)<\/a>: Proxecto que explora como a aprendizaxe baseada na arte pode mellorar a comunicaci\u00f3n e a comprensi\u00f3n dos procesos de final de vida en coidados paliativos. Localizado en Pa\u00edses Baixo, destaca pola s\u00faa colaboraci\u00f3n entre artistas, profesionais da sa\u00fade e pacientes, na que busca crear novas formas de expresi\u00f3n e reflexi\u00f3n sobre a morte e o coidado.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.lacasaencendida.es\/\">La Casa Encendida:<\/a> Centro social e cultural localizado en Madrid que ofrece unha programaci\u00f3n variada que incl\u00fae exposici\u00f3ns de arte contempor\u00e1nea, talleres educativos e actividades sociais, co obxectivo de fomentar a participaci\u00f3n cidad\u00e1 e a integraci\u00f3n social a trav\u00e9s da cultura.<\/p>\n<p>Un exemplo noutro contexto foron as xornadas \u201cLa Casa de los Cuidados. Jornadas sobre y para los Cuidados Comunitarios\u201d, centradas na necesidadede po\u00f1er o foco na responsabilidade colectiva dos coidados nos barrios<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Por Miguel Rodr\u00edguez \u201cNuestras experiencias vitales nos definen como profesionales\u201d. Con esta idea, Roser Sanjuan resume os 22 anos de proxectos e iniciativas desenvolvidas polo Centre d\u2019Art La Panera, do que \u00e9 directora en funci\u00f3ns e responsable de Programas P\u00fablicos. Fundado en 2003, La Panera \u00e9 unha instituci\u00f3n que adica parte dos seus recursos \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":8755,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-8753","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-8a-edicion-2024-25"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade.<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Roser Sanjuan acompa\u00f1ounos nunha inspiradora sesi\u00f3n na que nos explicou como vincular cultura e benestar, pero tam\u00e9n educaci\u00f3n ou sa\u00fade.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Roser Sanjuan acompa\u00f1ounos nunha inspiradora sesi\u00f3n na que nos explicou como vincular cultura e benestar, pero tam\u00e9n educaci\u00f3n ou sa\u00fade.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"USC Xesti\u00f3n Cultural\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-21T13:32:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-04-11T12:45:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2040\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1187\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"bencuriosa\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"bencuriosa\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/\"},\"author\":{\"name\":\"bencuriosa\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/46768c887e9d5f3560545d3cb1776847\"},\"headline\":\"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade. Con Roser Sanjuan\",\"datePublished\":\"2025-03-21T13:32:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-11T12:45:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/\"},\"wordCount\":1869,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg\",\"articleSection\":[\"8\u00aa edici\u00f3n 2024-25\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/\",\"url\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/\",\"name\":\"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade.\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-03-21T13:32:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-11T12:45:46+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/46768c887e9d5f3560545d3cb1776847\"},\"description\":\"Roser Sanjuan acompa\u00f1ounos nunha inspiradora sesi\u00f3n na que nos explicou como vincular cultura e benestar, pero tam\u00e9n educaci\u00f3n ou sa\u00fade.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg\",\"width\":2040,\"height\":1187},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade. Con Roser Sanjuan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/\",\"name\":\"USC Xesti\u00f3n Cultural\",\"description\":\"Posgrao en Xesti\u00f3n e Innovaci\u00f3n Cultural na Universidade de Santiago de Compostela\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/46768c887e9d5f3560545d3cb1776847\",\"name\":\"bencuriosa\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/485c909532241cb45c7d3af7fefa036a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/485c909532241cb45c7d3af7fefa036a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"bencuriosa\"},\"url\":\"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/author\/bencuriosa\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade.","description":"Roser Sanjuan acompa\u00f1ounos nunha inspiradora sesi\u00f3n na que nos explicou como vincular cultura e benestar, pero tam\u00e9n educaci\u00f3n ou sa\u00fade.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade.","og_description":"Roser Sanjuan acompa\u00f1ounos nunha inspiradora sesi\u00f3n na que nos explicou como vincular cultura e benestar, pero tam\u00e9n educaci\u00f3n ou sa\u00fade.","og_url":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/","og_site_name":"USC Xesti\u00f3n Cultural","article_published_time":"2025-03-21T13:32:32+00:00","article_modified_time":"2025-04-11T12:45:46+00:00","og_image":[{"width":2040,"height":1187,"url":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"bencuriosa","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"bencuriosa","Tiempo de lectura":"11 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/"},"author":{"name":"bencuriosa","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/46768c887e9d5f3560545d3cb1776847"},"headline":"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade. Con Roser Sanjuan","datePublished":"2025-03-21T13:32:32+00:00","dateModified":"2025-04-11T12:45:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/"},"wordCount":1869,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg","articleSection":["8\u00aa edici\u00f3n 2024-25"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/","url":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/","name":"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade.","isPartOf":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg","datePublished":"2025-03-21T13:32:32+00:00","dateModified":"2025-04-11T12:45:46+00:00","author":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/46768c887e9d5f3560545d3cb1776847"},"description":"Roser Sanjuan acompa\u00f1ounos nunha inspiradora sesi\u00f3n na que nos explicou como vincular cultura e benestar, pero tam\u00e9n educaci\u00f3n ou sa\u00fade.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#primaryimage","url":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2025\/04\/Roser-Sanjuan-xestion-e-innovacion-cultural-na-USC-2025-1.jpg","width":2040,"height":1187},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/2025\/03\/conectando-cultura-con-educacion-benestar-e-saude-con-roser-sanjuan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Conectando cultura con educaci\u00f3n, benestar e sa\u00fade. Con Roser Sanjuan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#website","url":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/","name":"USC Xesti\u00f3n Cultural","description":"Posgrao en Xesti\u00f3n e Innovaci\u00f3n Cultural na Universidade de Santiago de Compostela","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/46768c887e9d5f3560545d3cb1776847","name":"bencuriosa","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/485c909532241cb45c7d3af7fefa036a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/485c909532241cb45c7d3af7fefa036a?s=96&d=mm&r=g","caption":"bencuriosa"},"url":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/author\/bencuriosa\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8753"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8762,"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8753\/revisions\/8762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edu.xestioncultural.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}